Τo λειτούργημα του Αποκρισαρίου

Από τον καθηγητή Αριστείδη Πανώτη, 

Μ.Ιερομνήμονα, ιστορικό-συγγραφέα 

στο Amen.gr

Αφιέρωμα στα ονομαστήρια του νέου Αποκρισαρίου του Οικουμενικού Πατριάρχη στην Αθήνα, Μητροπολίτη Αδριανουπόλεως Αμφιλοχίου 

Με την πρόνοια και την απόφανση του Παναγιωτάτου Πατριάρχου μας κ. Βαρθολομαίου και της περί Αυτόν Aγίας και Ιεράς Συνόδου επανασυνεστήθη πρόσφατα η αρχαία διακονία της Εκκλησίας  του Αποκρισαρίου ή Αποκρισιαρίου για τη σύσφιξη των σχέσεων του σεπτού Οικουμενικού Θρόνου με την έντιμη Ελληνική Πολιτεία με σκοπό την διμερή επίλυση των κατά καιρούς εκκλησιαστικών προβλημάτων. Στην αρχαιότητα το λειτούργημα αυτό  διεξάγονταν επίσημα από  διαπιστευμένα πρόσωπα μεταξύ του διοικητικού κέντρου της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας και των επαρχιών της, απ' όπου διαβιβάζονταν οι εντολές του και για να επιστρέφουν τα αιτήματα της περιφέρειας προς την κεντρική εξουσία και έτσι με το διάλογο να προάγονται οι ομαλές σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών και να προστατεύεται η ομόνοια και η ειρήνη. 

Η «διαπίστευση» αυτή ειδικών απεσταλμένων κρίθηκε αναγκαία  και από τα αρχαία αποστολικά κέντρα της Εκκλησίας των μεγαλουπόλεων της Ρώμης, της Αλεξάνδρειας και της Αντιόχειας,  ώστε αυτά να συντηρούν μεταξύ τους αδελφικές και αρμονικές διεκκλησιαστικές σχέσεις. Όταν ο Μ. Κωνσταντίνος κατέστη μονοκράτορας και μετέφερε το διοικητικό κέντρο  της Αυτοκρατορίας από τη Παλαιά Ρώμη στη Νέα Ρώμη,  χρειάστηκε και η  Εκκλησία τέτοιο αξίωμα «μεσολαβητή» για την επικοινωνία του νέου αυτού θεσμικού κέντρου της Κωνσταντινουπόλεως μετά  των άλλων αποστολικών κέντρων της τότε Οικουμένης. Στα τέλη του 4ου αιώνα συνοψίζεται πλέον στη Νέα Ρώμη η  αποστολική κληρονομιά από τη Θράκη και τον Πόντο  με εκείνη της Εφέσου και της Καππαδοκίας και αναγορεύεται συνοδικά σε δευτερόθρονο Πατριαρχείο στην εσχατιά τότε της Ευρώπης και είναι τόσο ταχεία η εξέλιξή του που  σε λίγα χρόνια ανυψώνεται πάλι συνοδικά  σε «ισότιμη και ισόκυρη θεσμική πηγή» της Μίας Εκκλησίας με το πρωτόθρονο Πατριαρχείο της Πρεσβυτέρας  Ρώμης (451). Εξ αυτού, και το  Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως απέκτησε ιδιάζουσα σημασία για τη διεκπεραίωση όλων των εκκλησιαστικών ζητημάτων από Αποκρισαρίους (Δελεγάτους) που ήταν οι «οφθαλμοί» της θεσμικής Καθέδρας τους.  Η προσφορά των Αποκρισαρίων κωδικοποιείται στα χρόνια του Ιουστινιανού (535) και  των  διαδόχων του,  όπως φαίνεται από τα συνοδικά πρακτικά και έγγραφα που σχολίασε η διεθνής  βιβλιογραφία, η οποία και ανέδειξε σπουδαίες προσωπικότητες στη ζωή της Εκκλησίας. Όσοι χρημάτισαν Αποκρισάριοι, απέκτησαν τόσο πολύτιμες γνώσεις και κανονικές εμπειρίες από τα πρόσωπα που συναναστράφηκαν και τα γεγονότα που έζησαν, ώστε η  παρακαταθήκη τους αυτή να βοήθησε στην εξέλιξή τους μέσα στην Εκκλησία.  Παράδειγμα οι δύο πρώην Αποκρισάριοι: ο ένας εκ της Παλαιάς Ρώμης που στάλθηκε στη Νέα Ρώμη και αναδείχθηκε μεγάλος πάπας, ο Γρηγόριος ο Διάλογος  και ο Αλεξανδρινός διάκονος Ανατόλιος που αναγορεύθηκε Οικουμενικός Πατριάρχης. Στη  θετική  συμβολή  των Αποκρισαρίων οφείλεται και η άρση πολλών παρεξηγήσεων μεταξύ των Θρόνων της Δύσεως και της Ανατολήςστο διάστημα από τον  Ε΄ μέχρι τον Η΄ αιώνα. Σ' αυτούς  οφείλεται και η βυζαντινή επιρροή στη Καθέδρα της Ρώμης επί των  ελληνογενών Παπών μέχρι τον τελευταίο πάπα Ζαχαρία (701-752) που πρόσφατα μελέτησε  ο  Ανδρέας Οικονόμου.

Διαβάστε τη συνέχεια στο AMEN.GR

Προσφώνηση Μητροπολίτου Αδριανουπόλεως στην ενθρόνιση του Μητρ. Γρεβενών

φώτος από dogma.gr

Μητροπολίτου Ἀδριανουπόλεως Ἀμφιλοχίου,

ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΙΣ ΠΡΟΝ ΤΟΝ ΣΕΒ. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΝ ΓΡΕΒΕΝΩΝ

κ. κ. ΔΑΥΙΔ, ΕΠΙ ΤΗ ΕΝΘΡΟΝΙΣΕΙ ΑΥΤΟΥ,

Γρεβενά, 2 Νοεμβρίου 2014.

Μακαριώτατε Ἀρχιεπίσκοπε Ἀθηνῶν καὶ πάσης Ἑλλάδος κ. κ. Ἱερώνυμε,

Σεβασμιώτατοι καὶ Θεοφιλέστατοι ἅγιοι Ἀρχιερεῖς,

Ἀγαπητοὶ ἐν Χριστῷ ἀδελφοί, κληρικοὶ καὶ λαϊκοί,

Σεβασμιώτατε καὶ πολυτίμητε ἀδελφέ,

Μητροπολῖτα  τῆς  ἁγιωτάτης  Ἐπαρχίας  ταύτης, κύριε Δαυΐδ,

           

            Ἐν εὐφροσύνῃ καὶ ἀγαλλιάσει πολλῇ, ἡ Α. Θ. Π. ὁ κοινὸς Πατὴρ καὶ Δεσπότης πάντων ἡμῶν, ὁ Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης κ. κ. Βαρθολομαῖος, ὡς καὶ σύμπασα ἡ ἁγία τοῦ Χριστοῦ Μεγάλη Ἐκκλησία, διὰ τῆς ἐμῆς οὐδενίας, μετέχει εἰς τὴν χαρμόσυνον καὶ ἀνεπανάληπτον στιγμὴν τῆς Ἐνθρονίσεώς σου εἰς τὴν ἀκριτικὴν Μητρόπολιν τῶν Γρεβενῶν. Καὶ χαίρει καὶ σκιρτᾶ καὶ λαμπρύνεται ἡ Μαρτυρικὴ Πρωτόθρονος ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἐκκλησία, καθ’ ὅσον βλέπει εἰς τὰς κανονικὰς Ἐπαρχίας αὐτῆς νὰ ἐγκαθίστανται Ποιμένες ἄξιοι, κατακεκοσμημένοι ἀρεταῖς ποικίλαις καὶ χαρίσμασι πλουσίοις.

Ἐν πληθούσῃ Ἐκκλησίᾳ, λοιπόν, καὶ ἐν Λαῷ πολυαρίθμῳ καθίστασαι σήμερον, διὰ τῆς σεμνῆς καὶ μεγαλοπρεποῦς αὐτῆς τελετῆς, Ποιμενάρχης καὶ Ἐπίσκοπος εἰς τὴν ἀκρώρειαν αὐτὴν τῆς εὐλογημένης Μακεδονίτιδος Γῆς καὶ συναρμόζεσαι καὶ συνάπτεσαι μὲ δεσμοὺς ἀκαταλύτους καὶ ἀρραγεῖς πρὸς τὸ Θυσιαστήριον τῆς Μητροπολιτικῆς Σου Καθέδρας καὶ ἀναδεικνύεσαι Πρῶτος καὶ ἔσχατος συγχρόνως, Διδάσκαλος, ἀλλὰ καὶ μαθητής, Κύριος κατ’ ὄνομα, ἀλλ’ ὑπηρέτης καὶ διάκονος κατ’ οὐσίαν τῶν εὐσεβῶν τέκνων τῆς Μητροπόλεώς σου.

   Γνωρίζεις καλῶς ὅτι ὁ Ἐπίσκοπος ἵσταται εἰς τύπον καὶ τόπον Χριστοῦ ἀνὰ πᾶσαν ὥραν καὶ στιγμήν, ἐν ἑτοιμότητι, ἵνα θύσῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν ἰδίων προβάτων. Ἡ μέχρι τώρα ἐκκλησιαστική σου πορεία ἀποτελεῖ τὴν ἀσφαλεστέραν διαβεβαίωσιν ὅτι θὰ πορευθῇς ποιμαίνων τὰ λογικὰ  πρόβατα τοῦ Χριστοῦ μὲ αὐταπάρνησιν καὶ θυσιαστικὴν ἐξάντλησιν ὅλων τῶν δυνάμεών σου.

Λόγος χειροτονητήριος του Αδριανουπόλεως Αμφιλοχίου

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΑΔΡΙΑΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΑΜΦΙΛΟΧΙΟΥ 

ΛΟΓΟΣ ΕΠΙ Τῌ ΕΑΥΤΟΥ ΧΕΙΡΟΤΟΝΙᾼ, 

ΦΑΝΑΡΙΟΝ, ιη’ Ὀκτωβρίου ,βιδ’ 

Παναγιώτατε καὶ πανσέβαστέ μοι, Πάτερ καὶ Δέσποτα, 

Σεβασμιώτατοι ἅγιοι Ἀρχιερεῖς, 

Ἱερὲ τῶν Κληρικῶν καὶ μοναχῶν κατάλογε, 

ἀγαπητοὶ ἐν Χριστῷ ἀδελφοί, 

«Ἴδιον ἀρχιερέως τὸ προσφέρειν δῶρα τῷ τῶν ὅλων Θεῷ. Τούτου χάριν ὁ Μονογενὴς ἐνανθρωπήσας, καὶ τὴν ἡμετέραν φύσιν ἀναλαβὼν, ταύτην ὑπὲρ ἡμῶν προσενήνοχε»1, λέγει ὁ Κύρου Θεοδώρητος διερμηνεύων τόν μέγα τὸν ἐθνῶν Ἀπόστολον2. Καὶ κατὰ πρῶτον μὲν δῶρα λέγει αὐτὴν τὴν φρικωδεστάτην καὶ ἀναίμακτον ἱερουργίαν ἐν δευτέροις δὲ, πᾶν τί τὸ καθ΄ ἑαυτόν∙ βίον, πολιτείαν, ἔργα, λόγια, καρδίαν, νοῦν, χαρίσματα, τάλαντα, ψυχὴν καὶ ὑπόστασιν. Ταῦτα πάντα, ὡς θυσίαν καὶ ὁλοκάρπωμα ὑπὸ τοῦ ἀρχιερέως προσφέρονται Κυρίῳ τῷ Θεῶ καθ’ ἡμέραν καὶ ἐν τῷ βίῳ ὁλοκλήρῳ. 

Συνέχει μὲ ὁ λόγος καὶ δειλιῶν διαλογίζομαι: «Τί ἀνταποδώσω τῷ Κυρίῳ περὶ πάντων, ὧν ἀνταπέδωκέ μοι;»3∙ τί ἀνταποδώσω τῇ Μεγάλῃ Ἐκκλησίᾳ περὶ πάντων ὧν ἐδωρήσατό μοι; τί ἀνταποδώσω Σοι τῷ Πρώτῳ τῆς Οἰκουμένης Ἱεροθύτῃ καὶ Δεσπότη περὶ πάντων ὧν ἐχαρίσατό μοι; Πτωχός εἰμι ἐγὼ καὶ πένης, καὶ οὐ δυνάμαι κατ’ ἀξίαν προφέρειν δωρήματά τε καὶ ἁγιστείας τῷ τῶν ὅλων Δεσπότῃ. Ἐνδεὴς καὶ ἐξουθενημένος καὶ ἡ ἰσχὺς μου ἐγκατέλειπέ με καὶ οὐ δύναμαι τὸ τῆς Ἀρχιερωσύνης ἔμπονον βαστάζειν. Τετάρακται ἡ καρδία μου, καὶ ἐσαλεύθησαν οἱ πόδες μου καὶ ἔμφοβος ἐγενόμην διὰ τῆς εὐεργεσίας τὸ ὑπερβάλον καὶ τῆς Πατριαρχικῆς Σου καρδίας τὸ εὐσυμπάθητον καὶ ἀγαπητικόν. 

Τί δώσῃ μοι ψαλτήριον τερπνὸν δεκάχορδον καὶ κιθάραν ἡδυμελίφθογγον; Τίς δανείσῃ μοι φωνὴν ἡδύμολπόν τε καὶ λυγηρά; Τίς κατασκευάσῃ σάλπιγγαν χαλκίνην; Τίς προσφέρῃ μοι γλῶτταν εὐδίνητον ὑπὲρ κάλαμον γραμματέως ὀξυγράφου διὰ νὰ παραστήσω τῆς δωρεᾶς τὸ ἀμήχανον, τῆς εὐλογίας τὸ δυσεξαρίθμητον καὶ ἐν ταυτῷ τῆς εὐχαριστίας τὸ ἄπειρον. 

Διπλῆν καὶ πολλαπλῆν αἰσθάνομαι, τὴν ἱερὰν καὶ μοναδικὴν ταύτην ὥραν, τὴν δωρεὰν τοῦ Δεσπότου, ἀλλὰ καὶ τὴν τιμὴν καὶ τὴν εὐεργεσίαν καὶ τὴν εὐθύνην. Κατεστάθην σήμερον, ἀπείρῳ Θεοῦ συγκαταβάσει καὶ Πατριαρχικῇ Σου παρακελεύσει Ἐπίσκοπος τῆς Πρωταρίστου Ἐκκλησίας καὶ τέκνον Σόν, τέκνον Πατρὸς περιφανοῦς, τοῦ ἀγγέλου τῆς κατὰ τὴν Βασιλίδα τῶν Πόλεων Ἐκκλησίας, τοῦ ἀστέρος τοῦ τηλαυγοῦς καὶ ὑπεράλλου, τοῦ Οἰκουμενικοῦ Πατριάρχου καὶ κοινοῦ Πατρός πάντων ἡμῶν!!! 

Εὐχαῖς καὶ ἱκεσίαις Σαῖς καὶ τῶν ἁγίων Ἀρχιερέων ἐπεφοίτησε πρὸ μικροῦ τὸ ἀκτιστοσυμπλαστουργοσύνθρονον καὶ τελεταρχικὸν Πνεῦμα, τὸ Πνεῦμα τῆς ἀληθείας ἐπ’ ἐμὲ τὸν μικρὸν ἐν ἀδελφοῖς πολλοῖς καὶ ἔχρισέ με ἐλαίῳ ἀγαλλιάσεως πνευματικῷ καὶ εἰσήγαγέ με εἰς τὰ ἐνδότερα τοῦ καταπετάσματος, εἰς τὰ ἅγια τῶν ἁγίων, εἰς τὴν πληρότητα τῶν χαρισμάτων καὶ περικεκάλυψέ με τῇ τῆς ἀρχιερωσύνης χάριτι.