Μνήμη κυρ Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (3-1-1911)

Σαν σήμερα, το 1911, στην Σκιάθο, εκοιμήθη ένας από τους μεγάλους των ελληνικών γραμμάτων και της Εκκλησίας μας, ο κυρ Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. «Ο άγιος των ελληνικών γραμμάτων», ή, «Η κορυφή των κορυφών» κατά τον Κ. Π. Καβάφη. Ο αγαπημένος παππούς όλων μας. Εις μνημόσυνο αυτού παραθέτουμε ένα μικρό κείμενό του, που δημοσιεύθηκε την πρωτοχρονιά του 1907.

ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ ΠΑΠΑΔΙΑΜΑΝΤΗ

ΤΑ ΠΤΕΡΟΕΝΤΑ ΔΩΡΑ

Ξένος τοῦ κόσμου καὶ τῆς σαρκός, κατῆλθε τὴν παραμονὴν ἀπὸ τὰ ὕψη, συστείλας τὰς πτέρυγας ὅπως τὰς κρύπτῃ, θεῖος ἄγγελος. Ἔφερε δῶρα ἀπὸ τὰ ἄνω βασίλεια διὰ νὰ φιλεύσῃ τοὺς κατοίκους τῆς πρωτευούσης. Ἦτον ὁ καλὸς ἄγγελος τῆς πόλεως.

Ἐκράτει εἰς τὴν χεῖρα ἓν ἄστρον καὶ ἐπὶ τοῦ στέρνου του ἔπαλλε ζωὴ καὶ δύναμις, καὶ ἀπὸ τὸ στόμα του ἐξήρχετο πνοὴ θείας γαλήνης. Τὰ τρία ταῦτα δῶρα ἤθελε νὰ μεταδώσῃ εἰς ὅλους ὅσοι προθύμως τὰ δέχονται.

Εἰσῆλθεν ἐν πρώτοις εἰς ἓν ἀρχοντικὸν μέγαρον. Εἶδεν ἐκεῖ τὸ ψεῦδος καὶ τὴν σεμνοτυφίαν, τὴν ἀνίαν καὶ τὸ ἀνωφελὲς τῆς ζωῆς ζωγραφισμένα εἰς τὰ πρόσωπα τοῦ ἀνδρὸς καὶ τῆς γυναικός, καὶ ἤκουσε τὰ δύο τεκνία νὰ ψελλίζωσι λέξεις εἰς ἄγνωστον γλῶσσαν. Ὁ Ἄγγελος ἐπῆρε τὰ τρία οὐράνια δῶρά του, καὶ ἔφυγε τρέχων ἐκεῖθεν.


Ἐπῆγεν εἰς τὴν καλύβην πτωχοῦ ἀνθρώπου. Ὁ ἀνὴρ ἔλειπεν ὅλην τὴν ἑσπέραν εἰς τὴν ταβέρναν. Ἡ γυνὴ ἐπροσπάθει ν᾿ ἀποκοιμίσῃ μὲ ὀλίγον ξηρὸν ἄρτον τὰ πέντε τέκνα, βλασφημοῦσα ἅμα τὴν ὥραν ποὺ εἶχεν ὑπανδρευθῆ. Τὰ μεσάνυχτα ἐπέστρεψεν ὁ σύζυγός της· αὐτὴ τὸν ὕβρισε νευρικὴ μὲ φωνὴν ὀξεῖαν, ἐκεῖνος τὴν ἔδειρε μὲ τὴν ράβδον τὴν ὀζώδη, καὶ μετ᾿ ὀλίγον οἱ δύο ἐπλάγιασαν χωρὶς νὰ κάμουν τὴν προσευχήν των, καὶ ἤρχισαν νὰ ροχαλίζουν μὲ βαρεῖς τόνους. Ἔφυγεν ἐκεῖθεν ὁ Ἄγγελος.

Οι δύο επίτροποι σιγοκουβεντιάζουν στον Αγιο Ελισαίο των Αθηνών

του μητροπολίτη Δημητριάδος Ιγνατίου, 

από το ένθετο της Δημοκρατίας για την Ορθοδοξία 

Μετά τις επίσημες τελετές, ήρθε η ώρα για την πρώτη ουσιαστική σύνοδο εργασίας των επιτρόπων της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Το πρωί της εναρκτήριας συνεδρίασης, ο Γερμανός επίτροπος δεν θέλησε να χρησιμοποιήσει την επίσημη μαύρη λιμουζίνα. Προτίμησε να κάνει τη διαδρομή από το ξενοδοχείο του έως την αίθουσα συνεδριάσεων, κάπου στη Βασιλίσσης Σοφίας, με τα πόδια.

Ελληνομαθής και λάτρης του ελληνικού πολιτισμού, προτίμησε να κόψει από την Πύλη του Αδριανού και να ακολουθήσει τα σοκάκια της Πλάκας, τραβώντας προς τη Ρωμαϊκή Αγορά. Πίσω από μια χαμηλή πορτούλα, παρά την οχλοβοή του δρόμου, το αυτί του πήρε φθόγγους βυζαντινούς να ψέλνονται από μια ταπεινή φωνή. Δρασκέλισε το ξύλινο κατώφλι και βρέθηκε μπροστά σε έναν ναΐσκο. Στη δίγλωσση επιγραφή της αρχαιολογικής υπηρεσίας διάβασε: «ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΕΛΙΣΑΙΟΥ. ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΑΝΑΣΤΗΛΩΣΗΣ»

Μπήκε στο εσωτερικό. Στα δεξιά, μια ταπεινή μορφή έψελνε. Μόλις τον είδε, σταμάτησε και τον πλησίασε:

- «Καλήν ημέρα» του είπε. «Ποιος είσαι;»

- «Οτο Κ.», του απάντησε. «Επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ενωσης».

- «Τι σύμπτωση», αποκρίθηκε ο ταπεινός ψάλτης. «Χρέη επιτρόπου ασκώ κι εγώ εδώ. Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη με λένε. Πώς από αυτά τα ταπεινά μέρη;»

‘’Μνημονεύετε Αλέξανδρον Παπαδιαμάντην’’ ( Οδ. Ελύτης )

του Αρχιμανδρίτη του Οικουμενικού Θρόνου Θωμά Ανδρέου,

Ιεροκήρυκος Ι.Μ. Ελευθερουπόλεως, 

για το Amen.gr

Ήταν σαν σήμερα… 3 Ιανουαρίου του 1911. Σε μια ταπεινή οικία στο νησί της Σκιάθου, φεύγει από τα επίγεια για τα ουράνια  το σκοτεινό τρυγόνι. Ο πολύς κυρ- Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης , η ‘’ κορυφή των κορυφών…’’ κατά τον Κωνσταντίνο Καβάφη . Κοιμήθηκε ήσυχα, όπως ακριβώς έζησε τα 59 έτη, της επιγείου ζωής του. Πέρασε περισσότερο από ένας αιώνας από τότε και ο κυρ- Αλέξανδρος συνεχίζει να ζει μέσα από τις σελίδες των κειμένων του, που γνώρισαν αλλεπάλληλες εκδόσεις μετά θάνατον του πονήσαντος, όστις ουδέποτε εγνώρισεν την ευτυχίαν να κρατήσει ανά χείρας εν τυπωθέν δικό του βιβλίον…

Η καταξίωση για τον πάμπτωχο σε περιουσιακά στοιχεία κυρ- Αλέξανδρο , ήρθε αφού ο ίδιος πλέον βρισκόταν στον ουρανό. Άνθρωπος αγνής πίστεως, ‘’τέκνον γνήσιον ‘’ της Ορθόδοξης Εκκλησίας όπως ο ίδιος αναπροσδιορίζεται , με μιαν πίστη ,  η οποία και ολοκληρωνόταν μέσα από τα ανθρώπινα στοιχεία της μεγάλης αυτής προσωπικότητας , αγαπούσε τον Χριστό και την Ελλάδα. Ο ίδιος έγραψε : Τὸ ἐπ’ ἐμοί, ἐνόσω ζῶ καὶ ἀναπνέω καὶ σωφρονῶ, δεν θὰ παύσω πάντοτε, ἰδίως δὲ κατὰ τάς πανεκλάμπρους ταύτας ἡμέρας, νὰ ὑμνῷ μετὰ λατρείας τὸν Χριστόν μου, να περιγράφω μετ' ἔρωτος τὴν φύσιν καὶ να ζωγραφῶ μετὰ στοργῆς τὰ γνήσια ἑλληνικὰ ἤθη. Ἐὰν ἐπιλάθωμαί σου, Ἱερουσαλήμ, ἐπιλησθείη ἡ δεξιά μου, κολληθείη ἡ γλῶσσά μου τῷ λάρυγγί μου, ἐὰν οὐ μή σου μνησθῶ.

Παιδί ιερατικής οικογενείας ο ίδιος, εξύμνησε την Ιεροσύνη μέσα από τα δικά του παιδικά βιώματα. Ρομαντικός, ειλικρινής ,καυστικός, με διάθεση να κρατά πάντοτε σε αγωνία τον αναγνώστη του, εξύμνησε όσο κανείς άλλος της δικής του γενιάς, και ίσως και των επομένων, τον Χριστό και την Ελλάδα. Οι ήρωες ,των διαχρονικών διηγημάτων του δεν είναι τίποτε περισσότερο από τους ανθρώπους της διπλανής πόρτας. Ο κυρ- Αλέξανδρος , παρατηρεί και γράφει… Κάπου είδε τον τύπο του μαστρο- Παύλου του Πισκολέτου , να ρεμβάζει σε κάποιο καπηλειό και αυτόν , τον έπλασε και τον ονομάτισε  γράφοντας ‘’ Τα Χριστούγεννα του τεμπέλη’’.

Διαβάστε τη συνέχεια στο ΑΜΕΝ.GR 

Αλεξ. Παπαδιαμάντης: Ἡ Φαρμακολύτρια (1900)

Με αφορμή την μνήμη της Αγίας Αναστασίας της Φαρμακολυτρίας (22 Δεκεμβρίου) σας δίνουμε την δυνατότητα να διαβάσετε το διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη "Η Φαρμακολύτρια", από την κριτική έκδοση του κειμένου (τόμος τρίτος, Σελ. 305-314, ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΔΟΜΟΣ, ΑΘΗΝΑ 1984)

Πατήστε εδώ