Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ντοστογιέφσκι. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ντοστογιέφσκι. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Παρασκευή 1 Μαΐου 2020

"Το κρεμμυδάκι"




Φίοντορ Ντοστογιέφσκι, 
"Αδελφοί Καραμάζοβ"


Μία φορά κι ἕνα καιρό, ζοῦσε μία κακιά γυναίκα, σωστή μέγαιρα. Πέθανε κι οὔτε ἕνα καλό δέν εἴχε κάνει στή ζωή της. Τήν ἅρπαξαν τό λοιπόν οἱ διαβόλοι καί τήν πετάξανε στη φλογισμένη λίμνη. Τότε ὁ φύλακας-ἄγγελός της κάθισε καί σκέφτηκε:
«Πρέπει να θυμηθῶ καμιά καλοσύνη της γιά νά πάω να τήν πῶ στό Θεό». 
Θυμήθηκε, καί μία καί δύο πάει καί λέει στο Θεό:
«Αὐτή, του λέει, ἔβγαλε ἕνα κρεμμυδάκι φρέσκο ἀπ’ τό περιβόλι καί τό ‘δωσε σέ μία ζητιάνα».
Κι ὁ Θεός ἀπαντάει:
«Πάρε λοιπόν τό ἴδιο εκείνο κρεμμυδάκι, και πήγαινε πάνω ἀπ’ τή λίμνη. Βάστα τό κρεμμυδάκι ἀπ’ τή μία ἄκρη κι ἄς πιαστεῖ αὐτή ἀπ’ την άλλη. Τότε τράβα την. Ἄν τά καταφέρεις να τήν τραβήξεις ἀπ’ τη λίμνη, τότε ἄς πάει στόν Παράδεισο. Ὅμως ἄν σπάσει τό κρεμμυδάκι, θά πεῖπώς καλά εἶναι ἐκεῖ που εῖναι».
Ἔτρεξε ὁ ἄγγελος στή γυναίκα καί τῆς λέει: 
«Πιάσου γερά ἀπ’ τό κρεμμυδάκι καί γῶ θα σε τραβήξω». 
Κι ἄρχισε νά την τραβάει προσεχτικά. Την εἶχε βγάλει ολάκερη σχεδόν ἀπ’ τή λίμνη, μά μόλις εἶδαν οἱ ἄλλοι ἁμαρτωλοί πως τήν τραβᾶνε ἔξω, γαντζώθηκαν ὅλοι πάνω της γιά νά βγουν κι αὐτοί μαζί της. Μά ἡ γυναίκα ἦταν κακιά, σωστή μέγαιρα, κι άρχισε νά τούς κλωτσάει:
«Ἐμένα θέλουν νά βγάλουν κι ὄχι ἐσᾶς. Δικό μου εἶναι τό κρεμμυδάκι κι ὄχι δικό σας».
Μόλις τό ‘πε αὐτό, τό κρεμμυδάκι ἔσπασε. Κι αὐτή ξαναπέσε στή λίμνη καί καίγεται εκεί πέρα ως τά σήμερα. 
Ὁ ἄγγελος ἔβαλε τά κλάματα κι ἔφυγε.



Παρασκευή 22 Φεβρουαρίου 2013

"O Ντοστογιέφσκι και η ηθική", του Μητροπολίτου Περγάμου Ιωάννου


«Δεν μπορώ να πω πως ο Ντοστογιέφσκι ήταν καλός η ευτυχισμένος άνθρωπος... Ήταν κακός, διεφθαρμένος και γεμάτος ζήλεια. Όλη του τη ζωή ήταν θύμα του πάθους, που θα τον είχε κάνει γελοίο και δυστυχισμένο, αν ήταν λιγότερο έξυπνος και λιγότερο κακός. Στην Ελβετία, μπροστά στα μάτια μου, φέρθηκε τόσο άσχημα στον υπηρέτη του, που ο άνθρωπος επαναστάτησε και του είπε: «μα κι εγώ είμαι άνθρωπος». Θυμάμαι πόση εντύπωση μου έκαναν αυτά τα λόγια... Ειπωμένα σε κάποιον που πάντα δίδασκε το αίσθημα της ανθρωπιάς στην υπόλοιπη ανθρωπότητα».
Τα λόγια αυτά ανήκουν στον Στράχοβ, έναν άνθρωπο που γνώριζε καλά τον Ντοστογιέφσκι (βλέπε Gerarld Abraham, Dostoyevski) στηρίζονται όμως σε μια παρεξήγηση: ο Ντοστογιέφσκι ποτέ δεν θέλησε να διδάξει στην ανθρωπότητα την καλοσύνη και την ανθρωπιά. Ο Ντοστογιέφσκι δεν υπήρξε ποτέ ηθικολόγος, αντίθετα, θα μπορούσαμε να ισχυρισθούμε ότι συνειδητά και συστηματικά σε όλο του το έργο δεν έκανε τίποτε άλλο από το να μάχεται την Ηθική σε βαθμό προκλητικό. Αλλά ας μη σπεύσουμε να συμπεράνουμε από αυτό ότι ο Ντοστογιέφσκι ήταν κήρυκας του αμοραλισμού. Ο Ντοστογιέφσκι είχε το πάθος της αλήθειας. Είχε τη δύναμη να διεισδύσει στην ανθρώπινη συμπεριφορά και να μας αποκαλύψει με τον πιο δραματικό και συγχρόνως πειστικό τρόπο ότι αυτό που η Ηθική μας παρουσιάζει σαν «ηθικό» δεν είναι ποτέ αμιγώς «καλό», και ότι ο άνθρωπος ποτέ δεν μπορεί να εξαλείψει το κακό με την Ηθική, αφού κανένας απολύτως δεν μπορεί να είναι αμιγώς καλός. Επιπλέον, σε όλο του το έργο δεν έπαυσε να διακηρύττει ότι στο που μετράει στην ανθρώπινη ύπαρξη και συμπεριφορά δεν είναι η ηθική, αλλά η ελευθερία, και πως μόνον ό,τι είναι ελεύθερο είναι αληθινά καλό. Αυτό που θέλει να πει στους ανθρώπους ο Ντοστογιέφσκι είναι ότι η διάκριση των ανθρώπων σε «καλούς» και «κακούς» είναι βασισμένη σε ένα ψέμα και ότι ο μόνος τρόπος να νικηθεί το κακό είναι να το πάρει κανείς ελεύθερα επάνω του. Ο Ντοστογιέφσκι δεν είναι αμοραλιστής, αφού δεν παύει να περιγράφει το κακό ως τραγικότητα και συμφορά για τον άνθρωπο. Είναι όμως αντιμοραλιστής, διότι πιστεύει βαθιά ότι η Ηθική δεν μπορεί να οδηγήσει ποτέ στη λύτρωση του ανθρώπου από το κακό.
Στην ομιλία αυτή θα προσπαθήσω, στον λίγο χρόνο που έχω στη διάθεσή μου, να αναλύσω τη θέση αυτή επικεντρώνοντας την προσοχή μας σε δύο κυρίως σημεία: α) στο πρόβλημα του καλού και του κακού και β) στο θέμα της ελευθερίας. Θα προσπαθήσω στο τέλος να κάνω μια θεολογική αποτίμηση της θέσεως του Ντοστογιέφσκι έναντι του προβλήματος της ηθικής.
Διαβάστε τη συνέχεια